De hartslagvariabiliteit (HRV)

De analyse van de HRV wordt op de klassieke manier weergegeven in drie grafieken: een ritmogram, een histogram en een spreidingsdiagram.

Al in de oude Chinese geneeskunde was bekend dat een mens overlijdt, wanneer het hart zijn reguleringsvermogen heeft verloren. Regulatie is dus een principiële voorwaarde voor gezondheid en welzijn. Zonder voldoende regulatie kunnen de orgaansystemen niet blijven functioneren. Er treden functiestoornissen op en vervolgens ontwikkelen zich ziekten.
Na een hartinfarct of een beroerte en bij chronische ziekten is de vegetatieve regulatie beperkt of geblokkeerd. Zowel bij een burn-out of een depressie als bij een metabolisch syndroom kan worden aangetoond dat de oorzaak gelegen is in een dysbalans van de vegetatieve functies.
De belangrijkste parameters bij dergelijke functiestoornissen is de hartslagvariabiliteit als exponent van het reguleringsvermogen. De hartslagvariabiliteit is de belangrijkste parameter voor een nauwkeurige beoordeling van de functionele vitaliteit, van gezondheid en welzijn. Gezondheid, plezier in het leven, welzijn en functionele vitaliteit zijn in hoge mate afhankelijk van de reguleringsprocessen in het systeem van de elementaire regulatie. Alle energieuitwisselingsprocessen op biologisch en informationeel niveau zijn daarom afhankelijk van de regulatie, het reguleringsvermogen en het adaptatiegedrag in het autonome zenuwstelsel. De zelfgenezingskrachten van het immuunsysteem en de geest kunnen uitsluitend worden geactiveerd in een parasympathische tonussituatie. Regenererende ontspanning is alleen effectief in een eenheid van lichaam en geest. Hieruit kunnen belangrijke gegevens worden afgeleid voor preventieve gezondheidszorg en medical wellness.

Ritmogram: De horizontale as is de tijdas. Hierop wordt de duur van het onderzoek weergegeven. Voor iedere hartslag wordt er op de horizontale as een verticale streep getekend. De lengte van iedere streep wordt bepaald door de duur van de betreffende hartslag. Op de verticale as wordt dus de duur van de afzonderlijke hartslagen uitgezet. De bovenste uiteinden van de verticale strepen vormen samen een curve. Wanneer de mate van activiteit van het biologische systeem varieert en daarmee blijk geeft van een leeftijdsafhankelijk reguleringsvermogen, heeft de contour een onregelmatig verloop. Domineert de sympathicus en wordt het reguleringsvermogen gereduceerd, dan zijn alle verticale lijnen vrijwel even hoog en benadert de vorm van de curve die van een horizontale streep. Er is sprake van regelstarheid.

Meting van de hartslagvariabiliteit (HRV = heart rate variability) is een optimale methode voor het beoordelen van de bioregulatie (de vegetatieve regulatie). Met behulp van deze methode kan op een bijzonder eenvoudige manier informatie worden verkregen, omdat er alleen een ecg voor nodig is. Aan de hand hiervan worden dan de op elkaar volgende cardio-inter vallen geanalyseerd. Ondanks het gemak waarmee de gegevens kunnen worden verkregen, levert de HRV een schat aan informatie over de status van de vegetatieve regulatie en de activiteit van de verschillende aansturingsniveaus.

Histogram: Het histogram (c) resulteert uit het ecg (a) en het interval- tachogram, een reeks bloeddrukintervallen (b). Op de horizontale as worden een aantal klassen uitgezet. Iedere klasse staat voor een bepaalde hartslagduur (bijv. een duur van 0.40-0.45 seconden, 0.45-0.50 seconden, enz.). Op de verticale as wordt nu aangegeven hoeveel procent van de hartslagen in de onderzoeksperiode binnen de betreffende klasse vallen. Bij een goede regulatie vertonen de staven in het middelste gedeelte van de horizontale as een gaussverdeling (normale verdeling). Bij een door stress veroorzaakte beperking van het reguleringsvermogen verschuiven de staven naar het linkergedeelte van het diagram. Meestal vallen alle hartslagen binnen niet meer dan 2 of 3 klassen. Er is geen sprake van een gaussverdeling (Evaluatie).

Zowel op de horizontale als op de verticale as wordt de duur van de hartslagen weergegeven, d.w.z. de hartslagen worden om en om geprojecteerd op de horizontale en de verticale as. Bij een goed reguleringsvermogen, d.w.z. wanneer de hartslagen verschillend van lengte zijn, ontstaat er een ellipsvormige puntenwolk. Bij regelstarheid en sympathische dominantie zijn alle hartslagen vrijwel even lang. De puntenwolk verschuift diagonaal naar de linker onderhoek van het diagram. De wolk is cirkelvormig en concentreert zich rond één punt ( Evaluatie).

Wie meet de hartslagvariabiliteit?

Op dit moment zijn er slechts enkele privéklinieken en reguliere ziekenhuizen waar het mogelijk is de hartslagvariabiliteit te laten onderzoeken. De hiervoor benodigde meetapparatuur wordt door verschillende bedrijven geproduceerd. Voorbeelden van klinieken waarmee belangstellenden contact kunnen opnemen.Uniklinikum Erlangen, Uniklinik Dresden en New York University.