Het autonome reguleringsvermogen
Om de oorzaak van chronische ziekten en aandoeningen te kunnen achterhalen is het nodig om te snappen hoe het systeem dat alle vitale processen in het menselijk organisme reguleert functioneert. De basisfuncties in het lichaam – de ademhaling, de stofwisseling, de spijsvertering, het cardiovasculaire systeem, het immuunsysteem, de hormoonhuishouding, et cetera – worden door het autonome zenuwstelsel aangestuurd. Dat betekent dat deze processen in principe onbewust en onwillekeurig worden gereguleerd. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee antagonistische ofwel tegenwerkende systemen, namelijk de sympathicus en de parasympathicus. Het autonome zenuwstelsel reguleert de biologische basisfuncties op basis van veranderingen in een groot aantal parameters in de interne en externe omgeving.
Vecht- en vluchtstrategieën
Een kijkje in de basale werking van het autonome zenuwstelsel maakt duidelijk waarom dit reguleringssysteem zo belangrijk is voor de overlevingsstrategie van het menselijk organisme. We gaan even terug in de tijd. Als een mens in zijn oorspronkelijke biotoop – de wildernis – zich gewaar wordt van een groot gevaar – bijvoorbeeld een roofdier – dan is er sprake van een levensbedreigende situatie. Het reguleringssysteem staat dan voor de opgave om het biologische systeem op een noodprogramma ofwel een alarmprogramma in te stellen. De neurale en hormonale processen vormen de basis voor deze alarmreactie. De alarmreactie bereidt het organisme voor op een vecht- of vlucht strategie. Alle subsystemen die daarbij betrokken zijn worden geactiveerd. Alle subsystemen die niet echt dringend nodig zijn – zoals de spijsvertering en het immuunsysteem - worden tot een minimum gereduceerd. Om te overleven en dus om een succesvolle vlucht- of vechtreactie uit te voeren moet de verdeling en het gebruik van de aanwezige energie(bronnen) zo efficiënt mogelijk plaatsvinden..
Reacties van het organisme op stress
Reacties van het organisme bij activering van de sympathicus
|
Het regelsysteem vormt dus een zogenaamd functioneel
systeem, dat ervoor moet zorgen dat aan de gestelde eis wordt voldaan. Principieel
is dit een reactie van het geactiveerde sympathische
deel van het autonome zenuwstelsel (AZS) gevolgd door activering van het
bijniermerg, dat epinefrine (adrenaline) en norepinefrine (noradrenaline)
afgeeft. De sympathicoadrenale reactie leidt tot verhoging van de bloeddruk
en de hartslag, zodat gewaarborgd is dat de organen die actief bij de vechtof
vluchtreactie betrokken zijn, beter worden voorzien van energiedragers
en zuurstof. Om in de te verwachten verhoogde energiebehoefte te voorzien,
wordt er glucose uit de lever geactiveerd en worden er vetreserves gemobiliseerd.
Het antidiuretisch hormoon (ADH) vermindert de urineproductie
en verhoogt de bloeddruk. De vecht-/ vluchtreactie heeft nog veel meer gevolgen,
die hier niet allemaal vermeld kunnen worden. |